Pod koniec września w Wietnamie zaczyna dziać się coś, co trudno przeoczyć. Przed piekarniami ustawiają się stoiska pełne ozdobnych pudełek. Ulice zaczynają świecić czerwonymi lampionami. W sklepach pojawiają się papierowe maski, lwy, karpie i charakterystyczne pięcioramienne lampiony. Wieczorami gdzieś między domami coraz częściej słychać rytmiczne uderzenia bębnów. A potem nadchodzi noc pełni księżyca. To Tết Trung Thu, wietnamskie Święto Środka Jesieni, jedno z najbardziej charakterystycznych tradycyjnych świąt Wietnamu.
Dla dorosłych jest okazją do spotkania z rodziną, wspominania dzieciństwa, składania darów przodkom i dzielenia się jedzeniem. Dla dzieci oznacza coś zupełnie innego: lampiony, pochody, słodycze, bębny, múa lân i wyczekiwany moment zwany phá cỗ, kiedy można wreszcie dobrać się do przygotowanego wcześniej stołu pełnego owoców i bánh Trung Thu.
A dla kogoś zainteresowanego kuchnią Wietnamu Tết Trung Thu jest fascynujące jeszcze z jednego powodu. To święto, podczas którego jedzenie nie jest tylko jedzeniem. Każdy okrągły kształt, owoc, ciastko i nawet sposób, w jaki dzieli się bánh Trung Thu, opowiada historię o rodzinie, naturze, plonach i wietnamskim sposobie rozumienia wspólnoty.
Kiedy przypada Tết Trung Thu w 2026 roku?
Tết Trung Thu nie ma stałej daty w kalendarzu gregoriańskim. Obchodzi się je 15. dnia ósmego miesiąca kalendarza księżycowego, czyli podczas pełni księżyca. W 2026 roku Tết Trung Thu przypada 25 września, w piątek. W kalendarzu księżycowym będzie to dokładnie 15. dzień ósmego miesiąca. Dlatego raz święto wypada we wrześniu, innym razem na początku października.
W języku wietnamskim można spotkać również inne określenia:
- Tết Trông Trăng, czyli Święto Oglądania Księżyca,
- Tết Thiếu Nhi lub Tết Trẻ Con, czyli święto dzieci,
- a także określenia podkreślające rodzinne spotkanie i pełnię księżyca.
I każde z nich pokazuje trochę inną warstwę tego samego święta.
Zanim Tết Trung Thu stało się świętem dzieci, było świętem natury
Współczesny Wietnam kojarzy Trung Thu przede wszystkim z dziećmi. Ale pierwotne znaczenie święta było prawdopodobnie znacznie bardziej związane z rolnictwem. To ważny szczegół, ponieważ Wietnam przez stulecia był społeczeństwem opartym na uprawie ryżu i rytmie pór roku.
Materiały opracowane przez Centrum Zarządzania i Ochrony Dziedzictwa Kulturowego Hội An wskazują, że święto Rằm tháng Tám było związane z momentem sezonu rolniczego, obserwowaniem księżyca oraz życzeniami pomyślności dla przyszłych zbiorów.
Obserwacja księżyca miała nawet pomagać dawnym mieszkańcom przewidywać pogodę i warunki nadchodzącego sezonu rolniczego. Trung Thu było więc w pewnym sensie momentem zatrzymania. Kończyła się część intensywnych prac polowych. Ludzie mogli usiąść razem, spojrzeć na księżyc, przygotować jedzenie i świętować. Z czasem święto nabrało wielu kolejnych znaczeń. Do rolniczej symboliki dołączyły kult przodków, rodzinne spotkania, legendy związane z księżycem i przede wszystkim niezwykle silna tradycja święta dzieci.
To nie jest po prostu „chińskie święto przeniesione do Wietnamu”
Święta związane z pełnią ósmego miesiąca kalendarza księżycowego występują w wielu kulturach Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej. Wpływy chińskie na wietnamskie Trung Thu są oczywiste, szczególnie w przypadku ciastek księżycowych. Ale przez setki lat Wietnam wykształcił własne rytuały, legendy, zabawki, sposoby dekorowania stołu i formy świętowania.
Dobrym przykładem jest Hội An. Oficjalna dokumentacja tamtejszego dziedzictwa opisuje Trung Thu jako tradycję powstałą z połączenia miejscowej kultury wietnamskiej z wpływami chińskimi i japońskimi, które przez stulecia spotykały się w handlowym Hội An. To właśnie dlatego wietnamskie Trung Thu najlepiej poznawać nie jako kopię innego azjatyckiego święta, ale jako oddzielny element kultury Wietnamu.
Dlaczego Tết Trung Thu jest dziś przede wszystkim świętem dzieci?
To chyba najbardziej charakterystyczna cecha wietnamskiego Trung Thu. Wieczorem ulice nie należą do dorosłych. Należą do dzieci. Dzieci dostają lampiony, zakładają maski, chodzą w pochodach, oglądają múa lân, śpiewają piosenki i czekają na słodycze oraz bánh Trung Thu. Vietnam Tourism nazywa Tết Trung Thu wprost Children’s Festival.
Wietnam ma przy tym ciekawą, stosunkowo współczesną warstwę tej tradycji. Po uzyskaniu niepodległości w 1945 roku Hồ Chí Minh kierował podczas Trung Thu specjalne listy do wietnamskich dzieci.
Pierwsze niezależne Trung Thu w 1945 roku zaczęło w ten sposób nabierać dodatkowego znaczenia jako święto najmłodszego pokolenia kraju. Dla kilku generacji Wietnamczyków Trung Thu stało się więc jednym z najmocniejszych wspomnień dzieciństwa.
Nie chodzi tylko o samo ciastko. Chodzi o moment, kiedy rodzice kupowali lampion. O bieganie wieczorem z innymi dziećmi. O dźwięk bębnów dobiegający z końca ulicy. I o czekanie, aż dorośli wreszcie powiedzą, że można phá cỗ.
Co właściwie robi wietnamska rodzina podczas Tết Trung Thu?
Nie istnieje jeden obowiązkowy scenariusz. Inaczej wygląda Trung Thu w centrum Hanoi, inaczej w małej miejscowości, inaczej w Hội An, a jeszcze inaczej w nowoczesnej rodzinie mieszkającej w wieżowcu w Ho Chi Minh City.
Można jednak odnaleźć kilka powtarzających się elementów:
- Przed świętem kupuje się bánh Trung Thu.
- Rodziny przygotowują owoce i słodycze.
- W bardziej tradycyjnych domach pojawia się mâm cỗ Trung Thu, czyli specjalnie przygotowana kompozycja jedzenia.
- Część rodzin składa potrawy na ołtarzu przodków.
- Dzieci otrzymują lampiony.
- Wieczorem wychodzi się oglądać pochody i múa lân.
- A kiedy księżyc jest już wysoko, rodzina siada razem, kroi bánh Trung Thu na kawałki, pije herbatę, je owoce i zaczyna się phá cỗ.
„Phá cỗ” brzmi niewinnie, ale dzieci czekają właśnie na ten moment
Dosłownie trudno przełożyć to wyrażenie na polski. Cỗ oznacza przygotowaną ucztę lub ceremonialny stół z jedzeniem. Phá oznacza między innymi rozbijanie, rozmontowywanie albo naruszanie czegoś. W praktyce phá cỗ Trung Thu oznacza moment, kiedy pięknie przygotowana wcześniej kompozycja przestaje być dekoracją. Można ją zjeść. To ważne, bo tradycyjny mâm cỗ Trung Thu potrafił być prawdziwym dziełem sztuki.
Mâm cỗ trông trăng, czyli stół przygotowany dla księżyca
Jednym z najpiękniejszych elementów dawnego Trung Thu jest mâm cỗ trông trăng. To specjalnie udekorowany stół z bánh Trung Thu, owocami i innymi jesiennymi przysmakami, przygotowywany na noc pełni. W północnym Wietnamie tradycyjnie pojawiały się na nim między innymi:
- bưởi, czyli pomelo,
- hồng, czyli persymona,
- na, czyli flaszowiec,
- banany,
- owoce sezonowe,
- cốm, czyli młode ziarna ryżu,
- bánh nướng,
- bánh dẻo.
Współczesne mâm cỗ bywają dużo bardziej wystawne, ale dawniej wykorzystywano przede wszystkim produkty dostępne w danym momencie sezonu. VietnamPlus opisuje stare stoły Trung Thu z północnego Wietnamu jako stosunkowo proste, pełne pomelo, bananów, persymon i cốm.
Pies z pomelo, czyli chó bưởi
W tradycyjnych mâm cỗ owoce nie zawsze leżą po prostu na talerzu. Dorośli potrafią zamieniać je w zwierzęta. Najbardziej charakterystycznym przykładem jest chó bưởi, czyli pies wykonany z kawałków pomelo. Cząstki owocu rozdziela się tak, aby drobne włókna miąższu przypominały futro. Oczy można zrobić z nasion longanu, a elementy głowy z innych owoców.
Oficjalna dokumentacja tradycji Trung Thu w Hội An wspomina o tworzeniu z kawałków pomelo psów, lwów i innych zwierząt. W północnym Wietnamie szczególnie popularny stał się właśnie pies. To piękny przykład kuchni, która jednocześnie staje się zabawką. Dziecko przez pół wieczoru patrzy na zwierzę zrobione z owocu, żeby później podczas phá cỗ… po prostu je zjeść.
Nawet pestki pomelo kiedyś stawały się częścią zabawy
Jest jeszcze dziwniejszy szczegół. Dawniej dzieci niekoniecznie wyrzucały pestki pomelo. Suszono je, nawlekano na sznurki, a później podpalano podczas Trung Thu. Zawarte w nich olejki powodowały charakterystyczne trzaskanie i zapach.
VietnamPlus wspomina tę zabawę jako część dawnego Trung Thu na północy Wietnamu. W jednym owocu mieściły się więc jednocześnie deser, dekoracja i dziecięca zabawka.
Bánh Trung Thu. Najważniejsze jedzenie całego święta
Jeżeli Tết Trung Thu miałoby mieć jeden smak, byłby to smak bánh Trung Thu. Polskie określenie „ciastko księżycowe” jest poprawne, ale nie oddaje znaczenia, jakie ma ono dla Wietnamczyków. Bánh Trung Thu jest jednocześnie jedzeniem, prezentem, elementem rodzinnego stołu i częścią ofiary składanej przodkom.
W wielu rodzinach kupuje się je nie tylko dla siebie. Pudełka bánh Trung Thu przekazuje się rodzicom, dziadkom, krewnym, przyjaciołom, współpracownikom lub osobom, którym chce się okazać szacunek. Samo podarowanie pudełka jest częścią sezonu. A kiedy ktoś w Wietnamie mówi o tradycyjnym bánh Trung Thu, przede wszystkim ma na myśli dwa zupełnie różne rodzaje: bánh nướng i bánh dẻo.
Bánh nướng, czyli pieczone ciastko księżycowe
Bánh nướng jest prawdopodobnie najbardziej rozpoznawalną formą wietnamskiego mooncake. Ma złotobrązową, pieczoną skórkę i charakterystyczny wzór odciśnięty z formy. Ale prawdziwa historia zaczyna się po przekrojeniu. Tradycyjny wietnamski nhân thập cẩm, czyli farsz mieszany, jest znacznie bardziej skomplikowany, niż można się spodziewać po słowie „ciastko”. W środku mogą znaleźć się:
- lạp xưởng, czyli słodkawa chińsko-wietnamska kiełbaska,
- mỡ đường, czyli kawałki tłuszczu przygotowywane z cukrem,
- mứt bí, kandyzowana tykwa,
- mứt sen, kandyzowane nasiona lotosu,
- pestki melona,
- sezam,
- orzechy,
- liście limonki kaffir lub aromatyczne liście cytrusowe,
- czasami suszony albo pieczony kurczak,
- oraz aromatyczne składniki łączące farsz.
W tradycyjnych recepturach pojawia się nawet aromatyczny alkohol Mai Quế Lộ. Brzmi bardziej jak farsz do wytrawnego dania niż deser? Właśnie dlatego bánh Trung Thu jest tak interesujące.
Klasyczne thập cẩm znajduje się gdzieś pomiędzy słodkim i słonym. Są w nim tłuszcz, cukier, aromaty cytrusowe, mięso, pestki i bakalie. To smak, który dla wielu Wietnamczyków jest natychmiastowym wspomnieniem dzieciństwa, ale dla osoby próbującej bánh nướng po raz pierwszy może być zupełnie nieoczekiwany.
A pośrodku często czeka trứng muối
W wielu rodzajach bánh nướng znajdziemy lòng đỏ trứng muối, czyli żółtko solonego jajka. Po przekrojeniu powstaje charakterystyczny złoto-pomarańczowy krążek. Oprócz smaku ma jeszcze jedną zaletę: intensywna słoność żółtka przełamuje słodki i tłusty farsz.
Współcześnie obok thập cẩm bardzo popularne są również wersje z pastą z fasoli mung, lotosu, taro czy innych nasion i roślin. Ale dla wielu osób tradycyjny spór Trung Thu pozostaje ten sam: thập cẩm czy đậu xanh? (trochę jak rodzinne dyskusje o tym, które nadzienie świątecznego ciasta jest jedynym właściwym).
Bánh dẻo, biały kuzyn bánh nướng
Jeżeli bánh nướng jest ciemne, pieczone i mocno aromatyczne, bánh dẻo wygląda niemal odwrotnie. Jest jasne, miękkie i przygotowywane z mąki z wcześniej uprażonego kleistego ryżu. Tradycyjna wersja nie wymaga pieczenia. Do ciasta dodaje się syrop cukrowy, a jednym z najbardziej charakterystycznych aromatów może być nước hoa bưởi, czyli woda z kwiatów pomelo.
Tradycyjne receptury bánh dẻo z Hanoi rzeczywiście wykorzystują wodę z kwiatów pomelo. W środku może znajdować się słodka pasta z fasoli mung, lotosu albo bardziej złożony farsz.
Tekstury bánh nướng i bánh dẻo są kompletnie inne. Jedno przypomina zwarte pieczone ciasto z bardzo bogatym wnętrzem. Drugie jest miękkie, lekko sprężyste i dużo bliższe azjatyckim deserom z kleistego ryżu. Dlatego tradycyjnie traktuje się je jako parę.
Dlaczego bánh Trung Thu kroi się na małe kawałki?
Bánh Trung Thu jest bardzo intensywne. Jest słodkie, tłuste, zwarte i pełne nadzienia. Nie zostało stworzone jako deser, który jedna osoba zjada sama po obiedzie.
Tradycyjnie ciastko stawia się na środku i dzieli między osoby siedzące przy stole. Vietnam Tourism opisuje wieczór Trung Thu właśnie jako czas wspólnego jedzenia bánh nướng i bánh dẻo oraz picia herbaty z bliskimi. I w tym sposobie jedzenia jest coś bardzo charakterystycznego. Jedno ciastko. Kilka kawałków. Kilka osób. Trudno o bardziej czytelną kulinarną metaforę rodzinnego spotkania.
Bánh Trung Thu i herbata. Dlaczego prawie zawsze występują razem?
Jeżeli spróbujesz tradycyjnego bánh Trung Thu bez niczego do picia, szybko zrozumiesz odpowiedź. To niezwykle bogate ciasto. Herbata działa jak przeciwwaga.
Lekka goryczka i cierpkość oczyszczają podniebienie po słodkim, tłustym nadzieniu. Dlatego kawałek bánh Trung Thu przegryziony pomiędzy łykami gorącej herbaty smakuje zupełnie inaczej niż całe ciastko zjedzone samodzielnie. W starych opisach jesiennego Hanoi pojawia się wręcz charakterystyczny obraz: kawałek bánh Trung Thu i niewielka filiżanka aromatycznej herbaty, często herbaty lotosowej. Nie chodzi o zjedzenie jak największej ilości. Chodzi o powolne siedzenie przy stole. I być może dlatego tradycyjny bánh Trung Thu jest tak intensywny – ma wystarczyć kilka kawałków.
Cốm, czyli smak jesieni, którego nie można pominąć w Hanoi
Jeżeli Trung Thu przypada w Hanoi, warto wspomnieć jeszcze jeden smak. Cốm. Są to młode ziarna kleistego ryżu zbierane, prażone i delikatnie ubijane. Mają charakterystyczny zielony kolor i świeży, zbożowy aromat.
Cốm jest jednym z najbardziej charakterystycznych smaków jesieni północnego Wietnamu. Dlatego naturalnie pojawia się także w kulturowym krajobrazie Trung Thu.
Dawne mâm cỗ zawierały świeży cốm obok pomelo, persymon, bananów i bánh Trung Thu. To kolejny przykład tego, dlaczego Tết Trung Thu najlepiej rozumieć jako święto sezonu. Stół powinien mówić: jesień właśnie przyszła (a jeśli chcesz sprawdzić, jak zmienia się kuchnia regionalna w innych porach roku, zobacz nasz poradnik o tym, co je się latem w Wietnamie i Tajlandii).
Rước đèn, czyli nocny pochód lampionów
Po jedzeniu przychodzi najbardziej widowiskowa część. Dzieci wychodzą na ulice z lampionami. Po wietnamsku nazywa się to rước đèn. Tradycyjne lampiony nie przypominały współczesnych plastikowych zabawek na baterie. Budowano je z bambusowych listewek, papieru i kolorowej celofanii.
Najbardziej charakterystyczny pozostaje đèn ông sao, czyli lampion w kształcie pięcioramiennej gwiazdy. Ale można spotkać również lampiony przypominające:
- karpie,
- króliki,
- motyle,
- ryby,
- smoki,
- oraz najciekawszy ze wszystkich, đèn kéo quân.
Đèn kéo quân, lampion, który porusza się bez silnika
Đèn kéo quân jest małym mechanicznym cudem. W środku lampionu znajduje się świeca. Ciepłe powietrze unosi się do góry i napędza niewielki wirnik. Do niego przymocowane są papierowe postacie. Kiedy wirnik zaczyna się obracać, sylwetki poruszają się wokół lampionu i rzucają cienie na jego ścianki. Nie potrzeba baterii. Nie potrzeba silnika. Wystarcza fizyka, papier, bambus i płomień.
Wietnamska telewizja VTV opisuje đèn kéo quân jako tradycyjną zabawkę przekazywaną między pokoleniami, której ruch opiera się właśnie na przepływie ogrzanego powietrza. W epoce ekranów LED trudno chyba o piękniejszą dziecięcą zabawkę.
Chú Cuội siedzi na księżycu. Dlaczego dzieci niosą lampiony?
Jedną z najbardziej wietnamskich legend związanych z Trung Thu jest opowieść o Chú Cuội. Według popularnej wersji Cuội posiadał magiczne drzewo banyan o niezwykłych właściwościach. Pewnego dnia drzewo zaczęło unosić się ku niebu. Cuội złapał jego korzenie i został porwany razem z nim aż na księżyc. Tam pozostał. Wietnamczycy mówią dzieciom, że kiedy spojrzy się uważnie na pełnię, można dostrzec sylwetkę Cuội siedzącego pod drzewem.
Vietnam Tourism opisuje nawet dziecięce pochody z lampionami jako symboliczne wskazywanie Cuội drogi z księżyca z powrotem na ziemię. Obok Chú Cuội pojawia się oczywiście również Chị Hằng, czyli wietnamska wersja księżycowej bogini Hằng Nga. Dla dziecka księżyc podczas Trung Thu nie jest po prostu ciałem niebieskim. Ktoś tam mieszka.
A potem pojawia się lân
Jeżeli podczas Trung Thu usłyszysz z daleka bębny, prawdopodobnie zaczyna się múa lân. To jeden z najważniejszych momentów święta.
Lân jest mitycznym stworzeniem, którego w językach europejskich często uprasza się do „lwa” (lion dance). Tancerze ukrywają się pod dużą kolorową konstrukcją i wykonują skoki, obroty oraz akrobatyczne sekwencje w rytm bardzo głośnych bębnów i talerzy.
Dzieci biegną za grupą od ulicy do ulicy. W wielu miejscach zespoły odwiedzają domy, sklepy i restauracje. W tradycyjnym rozumieniu ich pojawienie się wiąże się z życzeniem powodzenia, ochrony i pomyślności.
Kim jest uśmiechnięty człowiek z wielkim brzuchem?
Obok lân bardzo często biegnie jeszcze jedna postać: duża łysa głowa, ogromny uśmiech, okrągły brzuch i wachlarz w dłoni. To Ông Địa.
Vietnam Tourism interpretuje go jako figurę związaną z ziemią, jej obfitością i radością z plonów. Towarzyszy lân, żartuje z widzami, prowokuje tancerzy i przede wszystkim rozśmiesza dzieci. Dla osoby oglądającej múa lân po raz pierwszy może wyglądać jak przypadkowy komediowy bohater. W rzeczywistości jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów całego widowiska.
A w Hội An zamiast zwykłego lân można było spotkać „psa z nieba”
To jeden z najciekawszych regionalnych szczegółów Trung Thu. Hội An posiada własną tradycję nazywaną múa Thiên Cẩu (Thiên Cẩu oznacza mniej więcej „niebiańskiego psa”).
Nie jest to zwykły lân. Historycznie Hội An wykształciło charakterystycznego fantastycznego stwora z wielką głową wykonaną z bambusa i papieru, rogiem, ogromnymi oczami oraz długim materiałowym ciałem. Tańcu również towarzyszył Ông Địa.
Dokumentacja dziedzictwa Hội An wskazuje, że tradycja Thiên Cẩu jest lokalnym wyróżnikiem miasta i różni się od tańców lwiąt i smoków spotykanych w innych częściach Wietnamu oraz Azji Wschodniej. To dokładnie ten rodzaj tradycji, którego nie znajdzie się na pierwszej stronie większości przewodników o Wietnamie.
Dawne Trung Thu miało nawet swojego papierowego naukowca
W tradycyjnym Trung Thu dzieci otrzymywały znacznie więcej niż lampiony. Jednym z ciekawszych przedmiotów był ông Tiến sĩ giấy, czyli papierowy uczony.
Figurka przedstawiała dawnego doktora lub urzędnika, człowieka, który osiągnął sukces dzięki nauce i zdaniu cesarskich egzaminów. Rodzice ustawiali ją przy mâm cỗ albo później przy dziecięcym biurku. Znaczenie było bardzo proste: obyś dobrze się uczył i w przyszłości coś osiągnął.
Tradycja wiązała się również z tym, że Trung Thu przypadało w okresie rozpoczynania kolejnego sezonu nauki. Źródła opisujące dawne zwyczaje Hanoi wspominają o Tiến sĩ giấy jako symbolu wykształcenia, ambicji i życzenia dzieciom powodzenia w nauce. To fascynujące połączenie. Jednego wieczoru dziecko dostawało słodycze, lampion i papierową figurę przypominającą mu, że powinno się uczyć. Bardzo wietnamskie.
Trung Thu w dawnym cesarskim Wietnamie
Tết Trung Thu nie było wyłącznie ludowym świętem ulicznym. Dokumentacja dziedzictwa Hội An przywołuje źródła z czasów dynastii Nguyễn.
W 1860 roku, za panowania cesarza Tự Đức, Trung Thu znajdowało się wśród siedmiu oficjalnych świąt obchodzonych ceremonialnie w pałacu Long An. Późniejsze przepisy z 1889 roku określały nawet rodzaje darów przeznaczonych na ceremonie odbywające się w świątyniach i pałacach.
Dzisiejszy obraz dzieci biegających z lampionami jest więc tylko najnowszą warstwą znacznie starszej tradycji.
Jak wygląda Trung Thu we współczesnym Wietnamie?
Współczesność oczywiście zmieniła święto. Dzieci częściej dostają gotowy lampion niż taki wykonany przez dziadka z bambusa. Bánh Trung Thu potrafi mieć nadzienie z matchy, czekolady, kawy, sera, duriana czy custardu. Luksusowe hotele przygotowują kolekcjonerskie pudełka. Firmy przekazują bánh Trung Thu klientom i pracownikom. W wielkich miastach sklepy zaczynają sezon sprzedaży na wiele tygodni przed pełnią. Ale kiedy nadchodzi właściwy wieczór, najważniejsze elementy pozostają zaskakująco znajome: rodzina, dzieci, księżyc, bánh Trung Thu, herbata, lampiony i dźwięk bębnów. I właśnie dlatego Trung Thu pozostaje tak silnym wspomnieniem dla wielu Wietnamczyków.
Gdzie najlepiej poczuć Tết Trung Thu w Wietnamie?
W Hanoi jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc jest okolica Hàng Mã w Starym Mieście. Na kilka tygodni przed świętem ulica zmienia się w morze lampionów, masek, zabawek i dekoracji. Vietnam Tourism opisuje pojawienie się tymczasowych sklepów z lampionami i bánh Trung Thu jako jeden z pierwszych sygnałów zbliżającego się święta.
W Hội An atmosfera jest zupełnie inna. Historyczne uliczki, papierowe lampiony i miejscowe tradycje tworzą scenerię, która wyjątkowo dobrze pasuje do święta księżyca – podobnie jak w innych kulinarnych stolicach regionu, gdzie tradycja przeplata się z historią, o czym piszemy m.in. w historii kultowego Pad Thaia.
Ale Trung Thu nie istnieje tylko w miejscach turystycznych. Najbardziej autentyczny obraz można zobaczyć często zwyczajnie na osiedlu: kilku nastolatków ćwiczących múa lân, dzieci biegające za nimi, rodzice stojący przed domami i stół z pokrojonym bánh Trung Thu. To właśnie tam święto nadal najbardziej przypomina to, czym było przez pokolenia.
Jak smakuje wietnamska jesień?
Trudno odpowiedzieć jednym daniem. Trochę jak nie da się opisać polskiego Bożego Narodzenia wyłącznie piernikiem. W przypadku Tết Trung Thu smak jesieni składa się z wielu elementów:
- ze słodko-słonego bánh nướng thập cẩm,
- z miękkiego bánh dẻo pachnącego kwiatami pomelo,
- z lekkiej goryczki gorącej herbaty,
- ze świeżego pomelo,
- z zielonego cốm,
- z persymon,
- z owoców czekających na phá cỗ.
Ale równie ważne jest to, jak te rzeczy się je. Nie samotnie. Ciastko kroi się na kawałki. Herbatę lub aromatyczny napój nalewa kolejnym osobom (sprawdź też, jak inną tradycją stała się kultowa wietnamska kawa). Dzieci czekają przy jednym stole. Wszyscy patrzą na ten sam księżyc. Dlatego najważniejszym smakiem Trung Thu być może wcale nie jest bánh Trung Thu. Jest nim dzielenie się.
Tết Trung Thu oczami Wi-Taj
Kuchnię wietnamską można poznawać poprzez tradycyjne dania z naszego menu Wi-Taj – takie jak phở, bún chả czy sajgonki. Ale dopiero święta takie jak Tết Trung Thu pokazują, dlaczego jedzenie w Wietnamie tak rzadko jest wyłącznie kwestią smaku.
Jedzenie może być sposobem pamiętania o przodkach. Prezentem dla rodziców. Znakiem zmiany pory roku. Zabawką dla dziecka. Powodem, żeby spotkać się z rodziną. Albo ciastkiem, które pojawia się tylko przez kilka tygodni w roku i natychmiast przywołuje wspomnienia z dzieciństwa. I właśnie takie historie chcemy opowiadać w Wi-Taj. Bo żeby naprawdę poznać kuchnię Wietnamu, czasami trzeba najpierw zrozumieć, dlaczego ktoś stawia dane jedzenie na stole.
Chcesz poczuć prawdziwy klimat wietnamskiego i tajskiego biesiadowania w Warszawie?
Zarezerwuj stolik w Wi-Taj przy Placu Konstytucji 4 lub zamów autentyczne dania z dostawą prosto pod swoje drzwi.
Bibliografia i źródła
- Vietnam National Authority of Tourism, „Vietnam’s magical Mid-autumn Festival” – Źródło dotyczące wietnamskich zwyczajów Trung Thu, Chú Cuội, lampionów, múa lân, Ông Địa oraz bánh nướng i bánh dẻo.
- Vietnam National Authority of Tourism, „All about Vietnam’s mooncakes” – Historia i kultura bánh Trung Thu, wspólne jedzenie bánh nướng i bánh dẻo, tradycyjne farsze i związek święta z rodziną.
- Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, „Phiếu kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể: Lễ hội Tết Trung Thu ở Hội An” – Szczegółowa dokumentacja niematerialnego dziedzictwa kulturowego Hội An dotycząca historii Trung Thu, mâm cỗ, Thiên Cẩu, ceremonii, tradycji rolniczych i źródeł z okresu dynastii Nguyễn.
- VietnamPlus, „Khám phá sự khác biệt giữa mâm cỗ Trung Thu xưa và nay”, 2025 – Informacje dotyczące tradycyjnego mâm cỗ, sezonowych owoców, cốm, psów z pomelo oraz dawnych zabaw z pestkami pomelo.
- Nhân Dân, „Tết Trung thu: Nét truyền thống giữa biến thiên lịch sử” – Tradycyjne składniki bánh Trung Thu thập cẩm oraz kulturowe znaczenie bánh nướng i bánh dẻo.
- Báo Điện tử Chính phủ, „Bánh trăng rằm mang hương vị mùa thu” – Opis dawnych zwyczajów Trung Thu w Hanoi, bánh nướng, bánh dẻo, wody z kwiatów pomelo i tradycji jedzenia bánh Trung Thu z herbatą.
- Hanoi Online, „Bánh nướng thập cẩm” – Tradycyjne składniki farszu thập cẩm, między innymi lạp xưởng, mỡ đường, mứt bí, mứt sen, pestki i aromatyczne liście cytrusowe.
- VTV, „Đèn kéo quân, món quà Trung thu trong kí ức” – Historia i mechanizm działania tradycyjnego lampionu đèn kéo quân.
- Báo Nhân Dân / ĐCSVN, materiały o Tiến sĩ giấy – Źródła dotyczące tradycyjnej papierowej figurki uczonego i jej związku z życzeniami powodzenia w edukacji.
- Vietnam.vn / Báo Văn Hóa, „Nguồn gốc và ý nghĩa Tết Trung Thu ở Việt Nam” – Opracowanie dotyczące znaczenia Trung Thu jako święta dzieci, rodziny, tradycji oraz kultury rolniczej.
- Vietnam.vn, „Nhớ mùa trung thu độc lập đầu tiên” – Materiał o pierwszym Trung Thu po uzyskaniu niepodległości w 1945 roku oraz listach Hồ Chí Minha do wietnamskich dzieci.
- Thư Viện Pháp Luật, kalendarz świąt i wydarzeń 2026 – Potwierdzenie, że 15. dzień ósmego miesiąca księżycowego, Tết Trung Thu 2026, przypada 25 września 2026 roku.
